ميرزا شمس بخارايى
110
تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى
روسى نگاشته و تاريخ مالكالماى فرانسه نيز مىنگارد كه : چون شاه مراد به حدود خراسان تاخت و ضرر بسيار به مملكت شرقى دولت ايران وارد آورد ، در سنهء 1796 ، آقا محمد خان قاجار - طاب ثراه - به عزم تنبيه شاه مراد و تركتاز به تركستان بخارا لشكر كشيده به خراسان شتافت و نامهاى در استرداد اسرايى كه شاه مراد از حدود خراسان گرفته و برده بود به ابو الغازى نوشت . پس معلوم مىشود كه ابو الغازى تا آن زمان حيات داشته . به هر حال ، چون دانيال آتاليق وفات يافت ، شاه مراد لقب « خانى » بر خود نهاده و تا مدّت دو سال در خدمت ابو الغازى اظهار فروتنى مىكرد . چون استقلالى يافت ، ابو الغازى را مجبور و وادار نمود كه دست از حكمرانى بردارد . او نيز ناچارا از فرمانفرمايى خويش كناره نمود و به عهدهء شاه مراد واگذار كرد . ملا احمد سعيد كه در زمان ابو الغازى مدّتى در اورنبورگ « 1 » بوده و بعد از آن به بخارا مراجعت نموده چنين مىنگارد كه : ابو الغازى خان در سنهء يك هزار و هشتصد و بيست و پنج در خانهء پسر عموى خود ابو الفيض خان التجا جست . در آنجا به سر مىبرد ، از احترامات ظاهرش كاسته نشده بود ، او را تعظيم و تكريم مىنمودند ، ولى از ترس شاه مراد نمىتوانست به كار حكمرانى مداخله نمايد . ميرزا شمس مورّخ بخارايى مىنگارد : ابو الغازى خان پسر ابراهيم خان و برادر زادهء رجب خان بود كه آنها را نيز حسب و نسب به چنگيز خان مىرسد . چون شاه مراد مالك تخت وى گرديد ، ابو الغازى خان را در نزديكى بخارا در قريهء « آفكند » تحت الحفظ نگاه مىداشت و حكم نموده بود كه ايّام جمعه را ابو الغازى خان عمامهاى به سر نهاده با جمع مستحفظين به شهر بخارا و مسجد جامع آمده نماز جماعت را امامت مىكرد ، پس از آن دوباره همراهانش او را به آفكند مىبردند . عزّت اللّه و مير يوسف على چنين نگاشتهاند كه ابو الغازى را با آل چنگيز نسبت نبوده گويا از طايفهء خواجه « 2 » ها يا از سادات و نامش عبد الرّحيم بود .
--> ( 1 ) . اساس : اورمبرگ . ( 2 ) . اساس : خاجه .